Một chương trình tập huấn kỹ năng may trang phục cộng đồng dành cho người Chứt tại tỉnh Quảng Trị vừa được triển khai trong khuôn khổ dự án bảo tồn di sản và phát triển sinh kế bền vững do UNESCO thực hiện. Hoạt động không chỉ góp phần hỗ trợ cộng đồng địa phương tiếp cận các kỹ năng thực hành thiết thực mà còn tạo điều kiện để người dân chủ động gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa gắn với bản sắc dân tộc.
Chương trình có sự phối hợp của nhiều đơn vị chuyên môn và đối tác phát triển, trong đó Công ty Cổ phần Thương mại IMEXCO Việt Nam là đơn vị đóng góp cho dự án với mong muốn đồng hành cùng các sáng kiến hướng tới bảo tồn văn hóa, nâng cao năng lực cộng đồng và phát triển bền vững.
Hỗ trợ cộng đồng người Chứt xây dựng và sử dụng trang phục mang bản sắc riêng
Khác với nhiều dân tộc thiểu số khác tại Việt Nam đã có hệ thống trang phục truyền thống được định hình rõ nét qua nhiều thế hệ, một số nhóm người Chứt tại Quảng Trị trong thời gian dài chưa có mẫu trang phục được sử dụng ổn định và phổ biến trong các hoạt động cộng đồng.
Xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân, các chuyên gia cùng cộng đồng địa phương đã nghiên cứu, trao đổi và xây dựng mẫu trang phục sinh hoạt cộng đồng dựa trên những ký ức văn hóa, đặc điểm đời sống và các yếu tố gần gũi với người Chứt. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm góp phần củng cố bản sắc văn hóa và tăng cường sự gắn kết cộng đồng thông qua những giá trị mang tính biểu tượng.
Nâng cao kỹ năng thực hành cho phụ nữ và người dân địa phương
Bên cạnh việc xây dựng mẫu trang phục, chương trình còn tập trung vào hoạt động đào tạo kỹ năng để người dân có thể trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất và sử dụng trang phục trong đời sống hằng ngày.
Trong tuần tập huấn đầu tiên được tổ chức tại Bản Ón và Bản Cáo, các học viên đã được hướng dẫn làm quen với máy may, thực hành cắt vải, học các kỹ thuật may cơ bản và từng bước hoàn thiện những chi tiết đầu tiên của bộ trang phục.
Đối tượng tham gia chủ yếu là phụ nữ địa phương – những người đóng vai trò quan trọng trong việc lưu giữ, truyền dạy và duy trì các giá trị văn hóa trong cộng đồng. Việc trang bị kỹ năng thực hành giúp người dân chủ động hơn trong quá trình sử dụng, điều chỉnh và phát triển trang phục phù hợp với nhu cầu thực tế.
Thành quả từ sự tham gia trực tiếp của cộng đồng
Điểm đặc biệt của chương trình nằm ở cách tiếp cận lấy cộng đồng làm trung tâm. Bộ trang phục không đơn thuần là kết quả của hoạt động nghiên cứu hay tư vấn chuyên môn mà được hình thành thông qua quá trình tham gia, thảo luận và lựa chọn từ chính người dân.
Sự đồng thuận và chủ động của cộng đồng góp phần tạo nên tính thực tiễn cho sản phẩm, đồng thời nâng cao khả năng duy trì và sử dụng lâu dài trong các hoạt động sinh hoạt, lễ hội và sự kiện văn hóa địa phương.
Cách tiếp cận này cũng phù hợp với xu hướng bảo tồn di sản hiện nay, khi cộng đồng được xem là chủ thể của các giá trị văn hóa và đóng vai trò trung tâm trong quá trình gìn giữ, phát huy di sản.
Chung tay thúc đẩy bảo tồn di sản gắn với phát triển bền vững
Hoạt động được UNESCO triển khai với sự phối hợp của Craft Link, Viện Dân tộc học và Tôn giáo học Việt Nam, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị cùng các cơ quan quản lý địa phương.
Đây là một phần của dự án “Nâng cao lợi ích cộng đồng địa phương thông qua thúc đẩy quan hệ đối tác trong bảo tồn di sản và thực hành bền vững”. Thông qua việc hỗ trợ nâng cao năng lực cho cộng đồng, dự án hướng tới mục tiêu tạo ra những giá trị lâu dài trong bảo tồn văn hóa, phát triển sinh kế và tăng cường vai trò của người dân trong quá trình phát triển địa phương.
Với vai trò là đơn vị đồng hành, IMEXCO tiếp tục khẳng định cam kết đóng góp cho các chương trình tạo tác động tích cực đến cộng đồng. Việc hỗ trợ các sáng kiến bảo tồn văn hóa gắn với phát triển bền vững không chỉ góp phần gìn giữ những giá trị truyền thống mà còn mở ra cơ hội để các cộng đồng địa phương phát huy nội lực và xây dựng tương lai bền vững hơn.
